Souvenier 001: Batik druk op doek – Yogyakarta 2003

Batik gedrukt op doek – Yogyakarta, Java, Indonesië 2003

Ontmoeting met de artiest…

In 2003 bezocht De Wandelgek Indonesië, en reisde over de eilanden Java, Bali en Nusa Lembongan. Op Java bezocht hij o.a. Yogyakarta en leerde daar veel over de kunst van de Batik.

Batik atelier in Yogyakarta…

Hij bezocht een Batik atelier/fabriekje en kocht er na afloop een Batikschilderij. Het stelt een bamboebos tegen een witte achtergrond voor. Tussen de bamboestengels, zijn twee soorten vogels te onderscheiden. Ara’s en paradijsvogels (mannetje en vrouwtje).

De Wandelgek ontmoette ook de artiest en drukte zijn bewondering voor het gemaakte uit…

Batikken

Batikken (van: veel puntjes in het Javaans) is een manier om een geweven stof met verf van een decoratie te voorzien. Gebatikte stoffen worden meestal verwerkt tot kleding, maar kunnen ook toegepast worden in het interieur, voor boekbanden of wandkleden. Batikken is een heel oude kunstvorm. Er zijn stoffen gevonden in het Midden-Oosten, in India en Centraal-Azië van meer dan 2000 jaar geleden.

 

Techniek

Om te batikken wordt de stof eerst gedeeltelijk met was beschilderd. De behandelde delen kunnen geen verf opnemen. Na het verven wordt de was verwijderd. Geavanceerde batik bestaat uit verschillende kleurgangen, waarbij tussen de verfbaden door de was (deels) wordt verwijderd of opnieuw wordt aangebracht. Doordat er kleine barstjes in de was komen, treedt er vaak een soort craquelé-effect op.

Alternatief voor het handmatig aanbrengen van was is het gebruik van koperen wasstempels waarmee gebieden efficienter met was kunnen worden afgedekt.

Herkomst

Het batikken werd en wordt vooral gedaan in Indonesië, met name op Java. Er bestaan aanzienlijke regionale verschillen in de batikpatronen. De prachtige gebatikte stoffen hebben vervolgens de Nederlandse katoenindustrie geïnspireerd tot innovatieve en kleurrijke druktechnieken. Deze stoffen werden vervolgens geëxporteerd naar Indonesië. Na de onafhankelijkheid van Indonesië en de teloorgang van de Nederlandse textielindustrie is deze productiewijze in Nederland verloren gegaan. In 1993 werd door Vlisco het laatste handbestempelde doek afgeleverd. Dit bedrijf levert nog wél op batik gelijkende, machinaal bedrukte doeken af, die vooral in West-Afrika worden verkocht. Het Gemeentemuseum Den Haag heeft een fraaie collectie van deze stoffen. In het Amsterdamse Tropenmuseum bevindt zich de grootste collectie Indonesische batiks in Nederland. Sinds 2009 staat batik vermeld op de Lijst van Meesterwerken van het Orale en Immateriële Erfgoed van de Mensheid.

Indo-Europese Batik, in Indonesië bekend als Batik Belanda (Nederlandse Batik), was een Batik-stijl die hoofdzakelijk door Indo-Europese (Indo’s) vrouwen werd ontwikkeld voor Europese vrouwen in Nederlands-Indië tussen 1840 en 1940. De vrouw die de stijl begon was Carolina Josephina van Franqemont, ze was van gemengd Europees-Indonesische afkomst. Ze slaagde er als eerste in Indonesië in om rijk gekleurde batiks te maken met plantaardige verf.

Typische afbeeldingen op Indo-Europese batiksarongs zijn boeketten, illustraties van Europese sprookjes en illustraties afkomstig van Europees behang. De Indo-Europese vrouwen waren de eersten de op industriële schaal batiks produceerden en zo de verspreiding van batik naar andere gebieden bevorderden en de eersten die moderne batikstijlen ontwikkelden.

 

Share this blog on:
Facebooktwitter

or even better Follow Wandelgek on:
Facebooktwitter
Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *